zondag 1 november 2026

#NovemberVers

November is als vanouds een sombere maand maar dankzij Vanessa Daniëls en Creatief Schrijven al sinds enkele jaren op z'n minst een sombere schrijfmaand. Ook dit jaar doe ik mee met deze uitdaging om elke dag wat te schrijven, en net als vorig jaar doe ik dat met een aanloop van de afgelopen weken, waarin hier en daar een gedicht tot stand kwam (gedichten 2, 3, 4 en 5 zijn dus van voor november). Maar eerst een gedicht van 1 november zelf. Oktober begon in een van de diepste kloven ter wereld. November op de kazematten van Maastricht.
 
 
Maastricht slaapt uit
 
La Meuse tikt zachtjes tegen de treden van het Waterpoortje.
De maashagedis verkeert nog in een vredige slaap.
Ook de soezende Servaas heeft het laat gemaakt vannacht,
zijn dagelijkse koffie reeds koud op het aanrecht van Zondag.
De zotskap van Momos hangt nog aan de haak.
Hij feest enkel in zoete dromen,
net zoals D'Artagnan heeft postgevat in bed,
zijn sabel en laarzen in haast afgelegd,
alle plannen tot vechten weer eens uitgesteld.
 
In dit vroege ochtenduur worden nog geen
ogen geopend, laat staan verdragen gesloten.
Geis danst nog niet Op de Thermen.
Geen schipper lonkt al naar de boezem van Marie.
Tot Jupiter noch Stella Maris wordt nu al gebeden.
Vlaaien liggen onaangeroerd op het aanrecht van de molen.
Niemand drinkt nu gerstebier bij sloten.
 
Geen hond die door het Vagevuur waadt
of zich al op het Vrijthof waagt.
Henric is nog niet op de been.
De Jeker stroomt nog nergens heen.
In de Helpoort legde ledig Mariken
haar hoofd op een oorkussen te rusten.
Geen naamloos zweet van zwoegers,
geen onthoofde paters, helemaal niets,
en haat noch nijd, arbeid noch vlijt.
Dit is Maastricht. Ontbijt kan nog de hele dag. 


Dus ik steel
 
een robot is geen vriend
bezin eer je een app bemint
verzanding van je brein
niets kiemt in de woestijn
 
je nepkennis is moord
je nepvernuft is watersnood
je neptalent plagiaat
je nepopinie gaar gekookte haat
 
jij intellectvandaal
je plundert op de grootste schaal
je etaleert een lacune
je oreer van op een gesloopte bühne
 
artificieel
ik denk dus ik steel

(echte kunst door David Lynch)

Ceci n'est pas une oreille
 
De kogel zagen we al jaren komen.
Code oranje was al tien jaar code rood.
De clown niet grappig, maar het nooit geweest,
een miljonair die vanuit het riool ongeschoolden
toefluistert hoe prettig het daar wel is,
hoe democratie een valstrik
maar een handig vehikel is.
Wegwerpmensenrechten en de ruïne van diversiteit.
Een miljardair die je vertelt dat mensen op de vlucht
de ware dreiging zijn.
Al tachtig jaar had de vijand
niet meer zo'n duidelijk gelaat
De bokkensprongen van de koningnar
brengen iedereen in gevaar.
Zijn leger is schatplichtig
aan een duistere periode.
De nazi's werden niet verslagen
met wat gebalde woorden.
Dat deed men met kogels.
De lente komt. Het ijs zal smelten.
En zoniet dan kan een MK.45 een handje helpen.
 
 
Platzak
 
geen geld bij de bank
geen geld in mijn sok
geen geld voor de drank
geen geld voor gegok
 
geen geld in mijn zak
geen geld in de kluis
geen geld meer voor crack
ik heb geen geld meer in huis
 
er is geen geld voor drugs
ik trek de leegte niet
verdun verpulverd glas met een snuifje speed
 
er is geen geld voor drugs
ik zit weer aan mijn limiet
kweek dovenetel als substituut voor weed
 
met een waardeloze bankkaart en een opgerold biljet
van Monopoli zet ik mij aan een lijntje pizzadeeg
voor een psychedelische trip lik ik zwarte schimmel van het toilet
eet vliegenzwam in microdosis - ik ben de stoortnisstrateeg

er is geen geld voor drugs
ik trek de leegte niet
verdun verpulverd glas met een snuifje speed
 
er is geen geld voor drugs
ik zit weer aan mijn limiet
kweek dovenetel als substituut voor weed

wat zijn drugs? een filosofische benadering is saai
ook zonder poen word ik stoned, zelfs zonder floes ben ik high
de bruine suiker waarover Jagger en zijn rollende stenen zingen
koop ik in de Lidl, ik snoep tot al mijn aders springen
 
trippen op viltstiften
ik zie flou van die glue
week van bleekmiddel
ik doe al mijn ogen toe


Carolorood - zomer 1914
 
kniediep in rivierrode velden
sombersamberverstopping 
omhulsels van uniformhuid
aan overkant gelijk
drijft lethelijk de oorlogsdrift
door de maas vangnet
tot ook soldaten stinken
tot ministerieburelen
op vloeren van ivoor
de vijand vocht en zond
de dood in opengebroken hoogovens
en velden rivierrood
 
"People could put up with being bitten by a wolf but what properly riled them was a bite from a sheep." - James Joyce - Ulysses
 
Een goede raad
 
"Reizigers naar Nijvel mogen niet instappen in het laatste rijtuig."
 
"Ik kies godverdomme zelf wel waar ik instap. Al heel mijn leven doe ik mijn eigen zin en daar gaat een door de roverheid gegenereerde automatische stem niets aan veranderen. Nee aan de vertrutting en betutteling van deze gepamperde wokesamenleving boordevol nutteloze regeltjes."
 
50 minuten later:
 
"Doe die deur open! Laat mij eruit! Gangsters! Kidnappers! Terroristen!"

 
Gelukszoekers
 
Geen enkele moeder drijft haar kind de zee in als het niet moet.
De gammele bootjes vormen een laatste toevlucht,
 
als alles wat we kennen en liefhebben verkruimelt,
onze levens tussen angst en puin geschikt.
 
De vrede van een binnenplaats zo makkelijk doorprikt.
Een tank sukkelt voorbij. De bommen zijn nog niet voor ons.
 
We dragen jerrycans, matrassen, watersnood,
een ongemakkelijke waarheid in een fles:
 
de wereld wil ons niet, zette ons in de hoek
en daar werden we vergeten, niet dat het hen niet uitkwam.
 
We dragen versleten hoop, bedorven brood, elkaar,
maar niemand de verantwoordelijkheid. Verpletteringsgevaar.
 
(bij de expo van Philip Aguirre y Otegui)
 
 
LEZEN James Joyce - Ulysses
KIJKEN The Handmaid's Tale
LUISTEREN Temples - BLISS
BEZOEKEN Philip Aguirre y Otegui & Ossip Zadkine @ KMSKA



Gebuisd

zelfs als bloedzuiger
onvoldoende als verdict
schuld van een ander?
 
 
IV voor Verandering

Apartheid van dehoolheid is meer dan desumbrood voor propaangandhi. Geen Vangnet Voor het Volk dus het Volk komt in opstand. Remembrane the fit of noVembrance. Allemaal in Verweer tegen de nooduitgangsters van ree gering en schoonst Verdiep. Tradwevers en zioniksnutten aan de macht der gewoonte. Kaaimanosphere verzadigd. Afgangsters achter tralies. No more tit for Tate. Dictator valt in Balkan want bal in kamp van 's lands verstand. Nazi verjaagd uit de Alma-zone. Bluenami in de rode vallei. Druppels in de Wetstraat. Het is een begin. Het is niet genoeg. Het is de dag voor 5 november. Vier de verandering.
 
 
Met jou valt niet te praten
 
hij zegt
wring de storm uit je protest
en dweil de plas op
van je doemdenkwerk
je geblindeerde brein is een rampspoedzerk
maar ik ben van de geeflichtkerk
 
zij zegt
toxisch optimisme
heeft de wetenschap vermoord
cijfers bengelen aan het koord
van een kapitalisman (wit, hetero, cis)
aan het roer van het patriark van Noah
trapt de massa's in hun natte graf
excluziek wattertrappelt
vordert verticaal als naar Mars
opstijgens Tesla's
wijlst Planeet Aaah
elk onderspilt delft
blauw van ver
rood nabij
de wereld stottert ratelt reutelt braakt
wij ingewanden in wijlen handen
zolang de kassa rinkelt
is er geen man (wit, hetero, cis)
overboord
en geen mens heet dan
vermoord
 
hij zegt
wij vouwen onze handen
en maken licht werk
wat boeit groei jullie
niet bouwen maar afbreken
geen plannen maar preken
revolutie omwille van revolutie
de wokewaanzin afgedwongen met een uzi
 
zij zegt
een uzi? probeer kalasjnikov
breken moet
om weer op te bouwen
het gif uitzuigen
en handen uit de mouwen
wat is een brandende brievenbus
wat is een winkelruit
herleid tot scherven
als we van de revolutie erven
een gedichte kloof
spijs op ieders bord
iets met omelet en eieren
 
hij zegt
middelen door doel geheiligd
de fik erin als uil niet inzien wil
zo werkt het niet
maar jullie werken nooit
het stemhok is mijn burcht
ik zal sterven op de heuvel van de democratie
 
zij zegt
sterven zal je
want de aarde hoest je op
en louter bolletjes aanstippen
naast namen vatbaar voor corruptie
is geen basis voor een wenkbare
laat staan werkbare democratie
als volksvertegenwoordigers
de urgentie niet begrijpen
moet het volk ingrijpen
een premier kan opstappen
een planeet vervang je niet
 
hij zegt
boomknuffelaar
 
zij zegt
grootgrondbezitter
 
hij zegt
islamogauchist
 
zij zegt
je bent letterlijk erger dan Hitler
 
hij zegt
alle groenen achter tralies
alle moslims ons land uit
 
zij zegt
vreet de rijken op met huid en haar
bouw een guillotine
skip de gevangenis
ga terug naar start
 
hij zegt
met jou valt niet te praten
 
zij zegt
met jou valt niet te praten
 
 
Go for happy

ga voor geluk
desnoods artificieel
scrollen tot je vacatureluurs
naar random jobs grijpt
ver onder je diploma
en best ver van huis
en vaak niet eens mag komen

en als je dan toch een onderhoud scoort
met iemand van HR
krijg je een waaier aan nepvragen
waar zie je jezelf binnen vijf jaar
wat trekt je dan aan in de job
er moet toch iets zijn
wat weet je over ons bedrijf
 
en dan je eigen strategie
herkauw je dezelfde standaardrepliek
of blijf je authentiek
zoals men beweert het te verkiezen
en daarnaast ook divers
en open en flexibel
de blik op de toekomst
maar geworteld in traditie
 
je bent aangenomen
maakt dat je dan niet blij
voor deze job staan ze wel uren in de rij
de business groeit zegt de grafiek
gepaard met kansen maar nu nog niet
eerst Mark nog een loonsverhoging
al zijn Belgische lonen al torenhoog
we geven hem minder dan vooreerst beloofd
 
en dan gaat plots de verkoop achteruit
en wordt afvloeien prioriteit
want een machine kan jouw werk beter
of tenminste sneller
we gaan je moeten laten gaan
maar geef mijn naam op
tijdens je zoektocht naar een job
 
je vindt vast wel iets tofs
al is het tijdelijk voor wat minder
maar geld is niet wat telt
ga voor geluk
dat is duurzamer
vooral de artificiële variant
schermengeluk gaat niet stuk

vrijdag 30 oktober 2026

Ballonnenvrees 29 oktober 2026

Net voor Hallowe'en verzamelden enkele dichters zich in het griezelige decor van Café Het Maanlicht om wat herfstige poëzie voor te dragen. Gert Vanlerberghe opende met nieuw werk en eerde de Heilige Hubertus. De jacht is geopend. Zijn eerste gast was David A. Pritchett, helemaal uit Diksmuide, en oorspronkelijk Indiana. De Amerikaanse dichter las korte gedichten in het Engels voor, met licht filosofische inslag, over liefde en het leven. Fleur de Sel begon met enkele culinaire gedichten, met een paar flessen sterke drank erachter aan. Speels en grappig strijdt haar poëzie tegen de verzuring, ergens tussen droom, fantasie en werkelijkheid. Marijke sloot af met een treffend eerbetoon aan een Limburgse grootmoeder. Van Matthieu Van Steenkiste kregen we zijn legendarische festivalcyclus, met als hoogtepunt de twee moshpitgedichten waarmee hij zijn poëtische carrière begon.
Na de pauze nam Tijl Deconynck ons mee naar het kerkhof - dode bladeren, dode boom. Zo kreeg zijn herfstpoëzie een wat macabere rand in het maanlicht, met hier en daar enkele flarden Portugees. Marzena Lesińska brak een lans voor de letter X, de underdog van het alfabet. De strijder in negligé nam ons mee kamperen, knuffelde met de duivel en brak het spiegeltje aan de wand. Op een vrij goed gevulde open mic kregen we Ann met een gedicht over een oude eik, Amanda Bos op het naaktstrand, Schneereif met een liedje over tram 7 op haar gitaar, Margot Hellemans over people pleasers. Maike Bretschneider leidde ons van de Italiaanse zomer naar de Belgische herfst, met whiskey als slaapmutsje. Gust Peeters had deze keer enkele gedichten bij van Maris Bayar.
En zo eindigde deze oktobereditie in Mechelen. Binnen een kleine maand zijn er twee nieuwe edities, eerst in Mechelen op 26 november, en daarna op 2 december op de vertrouwde plek in Antwerpen. De dag na Sinterklaas doen we dan ook nog de laatste Ballonnenvrees van 2026, alweer in Mechelen. Heel graag tot dan! 

donderdag 22 oktober 2026

Ballonnenvrees 21 oktober 2026

 
Onze herfsteditie van Ballonnenvrees in Café Boekowski was een druk en gevarieerd programma met dan ook nog eens een volle open mic. Omdat vandaag de Heilige Ursula werd gevierd bracht Gert Vanlerberghe nog eens de Heiligentekst 'Van beren leren'. Ook volgden twee gloednieuwe korte teksten. De eerste gast was Tineke Bracke, voor het eerst op Ballonnenvrees. Zo had ze speciaal voor vanavond een gedicht over de uitvinder van de ballon geschreven. Verder gingen haar geestige en rake teksten nog over metaalmoeheid en over foto's van de lucht. We onthouden: "Ik ben geen etalage maar een woning." Metafooraap speelde jazzy gitaar afgewisseld met spitsvondige poëzie en prikkelende beeldspraak over het Lam Gods, frietje oorlog en de Sint doormidden zagen.
Ronny Dijksterhuis deelde zijn poëtische dagboek van een chemokuur en dat kwam keihard binnen. Volgde broeierige spoken word waarmee hij zichzelf weer maar eens leek te overtreffen, met knipoogjes naar Warrior Soul en Zita Swoon (de luciferpoppetjes op trouwjurken zijn stilaan een klassieker in Ronny's oeuvre). Marc Rothheut las zes gedichten voor als try-out voor Réveil, dus eigenlijk grafgedichten. Ze gingen allemaal over verlies en gemis en hun treffende beelden grepen naar de keel. Van Tove Verstrepen kregen we schitterende improvisaties met woorden die hij van het publiek kreeg: vezelplaten, Parijs, materiaalkennis, metaalmoeheid enzovoort. Daarna wierp hij nog wat ontroerende spoken word in ons gezicht, bijvoorbeeld over platentectoniek of over zijn vake.
Jaune & Wijzer is een muzikaal duo dat ons verblijdde met covers en eigen werk op de piano en op de gitaar. Zo passeerden Dusty Springfield, The Beatles en Bowie de revue. Een veelzijdig concertje te midden van al die poëzie. En dan was er dus een volle open mic. Kloofdichter Jos Halpern droeg zwart voor het onrecht en voor alle pechvogels. Hij eindigde met een acrostichon voor Boekowski, dat hij Lucas vervolgens cadeau deed. Het is nu te lezen op de toog van het café. Bij Maxene Willems hield de duisternis haar warm. Pieter Van der Schoot dichtte en zong over vogels - vrolijk en grappig tegelijk. Emile Bic had heerlijke metapoëzie bij en stak een artistieke oma een hart onder de riem. Maike Bretschneider had nieuw werk bij dat was gerijpt op de oever van het Gardameer. JOHNNY las uit zijn bundel Daffodils that are not daffodils over Café De Kat en het dronken schrijverschap. Zijn teksten blazen een frisse wind door de podiumpoëzie. Micadha had een prachtig Spaans liedje bij voor op de piano. Singer-songwriter Yann Gaudeuille speelde zijn radiohit 'Babylon' op de gitaar en bracht een beklijvend nummer over verslaving. Afsluiter was de smeulende poëzie van Sailor, inkt bloedend en dronken van het leven.
U was gewoon fantastisch gisterenavond. Het is niet anders. Heel graag zien we jullie terug op 29 oktober in Café Het Maanlicht. En in Boekowski zijn we in blijde verwachting van 2 december, want dan kan je in Antwerpen weer naar Ballonnenvrees.
 
Foto's: Carlos Dyckmans 

woensdag 14 oktober 2026

Flavours of the month

Autumn is pregnant with the promise of excellent releases. We are over the moon regarding the latest album by Protomartyr, hence their three entries in this month's list. Fontaines D.C. don't seem to be able to reach number 1. Always stuck at 2. It's quite a surprise that Kings Of Leon enter the top 3 of my chart, but 'My Whole World' really moves me. Equally surprising is Kate Nash at 4. Is it 2026 or 2008? 'Spilt Milk' is refreshingly epic. Add to that some prog metal and some psychedelic jazz and the top 10 is already quite eclectic. Don't skip the Yesteban collab with Pete Doherty, which will put you in the right mood for sunny October. Or how about the Mogwai and Iggy Pop collab if you want it darker.

  1. Protomartyr - Sounds We Cannot Hear
  2. Fontaines D.C. - Tongue
  3. Kings Of Leon - My Whole World
  4. Kate Nash - Spilt Milk
  5. Protomartyr - Exalted Eagles
  6. A Perfect Circle - To Whom It May Concern
  7. The Comet Is Coming - Late Night Party Jam 2
  8. Yesteban feat. Pete Doherty - Grab
  9. DIIV - The Fountain
  10. Mogwai feat. Iggy Pop - Underground
  11. Tramhaus - Swarm
  12. Magazines - Cowboy Sinatra_
  13. Protomartyr - Feed the Sewer
  14. Interpol - Iron City
  15. Morphine - Cocoon
  16. The Clockworks - Masquerade
  17. Goblyns - Darlings
  18. Twisted Teens - Stalks
  19. Radio Free Alice feat. Rachel Brown - Big Ideas
  20. Los Bitchos & Ambrose Kenny-Smith - Holding Cell
  21. Westside Cowboy - Dobro
  22. Skepta feat. Suggs and Chase & Status - Innocent Smile
  23. BIG SPECIAL - ONLY FREE WHEN SLEEPING
  24. Thick - Heavy Metal
  25. Placebo - HELEN KELLER
  26. Death From Above 1979 - Private Lives
  27. Flip Kowlier - Geldboom
  28. Maite Louisa - Hardware
  29. Arab Strap - Be a Man
  30. Yerra Yerra - Secret Garden

zondag 11 oktober 2026

Serena Joy

Het Verdiep wordt er niet Schoner op
met een tradwijf aan de knoppen.
 
MAAK BABY'S!
 
Fier wappert de vlag van kindermoord.
De kant van het licht is niet te stoppen.
 
DOOD ONBABY'S!
 
De A die straalt al lang niet meer
maar welke scharlaken letter wel?
 
Ze zuigt de vreugde weg uit 't Stad
op keizerlijk bevel.
 
Open je benen voor de slurf
zodat je nageslacht krijgt.

MAAK BABY'S!
 
Een droom zo groot als Gilead
nu binnen handbereik.

Peru 23 september - 10 oktober 2026, deel 2

PERU 23 september - 10 oktober 2026
 
Deel 2: Andes

Op woensdagochtend staan we op een ontzettend vroeg uur op in Arequipa. We worden naar de Cañon del Colca gereden, een 4000 meter diepe kloof, dieper dan de Grand Canyon, voor een avontuurlijke tweedaagse hike in de bergen. We ontbijten in het bergdorpje Yanque maar het is een erg lange en moeilijke rit om daar te geraken. In het schitterende decor met bergen, vulkanen en Collaguaterrassen krijg ik op een hoogte van bijna 5000 meter last van hoogteziekte. Wilde vicuña's grazen in de puna of steken de weg over. In de weilanden rond Yanque grazen lama's en muilezels. De kloof van de Colcarivier is overweldigend mooi. En wat zijn die alpaca's toch schattig. De Elmo's van het dierenrijk.
Verschillende uitkijkpunten trakteren ons op een duizelingwekkend panorama. bij Cruz del Condor zien we aanvankelijk geen condors, wel twee Peruanen in een condorpak. Net wanneer we wegrijden, zien we zo'n enorme andescondor met een vleugelspanwijdte van 3 meter in de lucht hangen. De eerste van vele. Majestueus. Vanuit Cabanaconde starten we met een groep van zeven onze afdaling naar de brug over de Colca, een zware etappe van 6 km in de hitte. We lunchen in San Juan de Chuccho maar passen toch maar voor alpaca- en caviavlees. Van San Juan is het nog 5 km zwoegen naar onze verblijfplaats in Sangalle. We zien onderweg nog condors en watervallen, voor we opnieuw afdalen naar de Colca. Sangalle is een heerlijke oase in de bergen. Happy hour aan en in het zwembad tot het echt te koud wordt. We dineren met de hele roep, de Australiërs, de Denen, de Duitser en de Brit, en proberen het niet té laat te maken. De volgende ochtend, op de eerste dag van oktober, staan we zo vroeg op dat het nog urenlang donker is. Wondermooie sterrenhemel met melkweg. Met zaklampen en wandelstokken in de aanslag klimmen we helemaal naar boven, tot de Colcakloof ver beneden ons ligt. De prille zon baadt de vallei in sereen licht. Een groep muilezels haalt ons in.
Ontbijt is in Cabanaconde, met zicht op de witte dorpskerk opgetrokken uit sillar. We worden met een andere groep samengevoegd en rijden naar warmwaterbronnen. Onderweg zien we condors en arenden. Oude vrouwtjes paraderen alpaca's met zonnebrillen voor de lens van toeristen. De thermische baden van Chacapi zijn een relaxerend oord aan de oever van de Colca, in een idyllische omgeving. We drinken colca sour in het warmwaterbad. Na een buffetlunch in Yanque hebben we op 4900 meter hoogte een overzicht van de besneeuwde vulkaantoppen in de wijde omgeving. De dorre puna is hier bezaaid met duizenden apachetas, torentjes van opeengestapelde steentjes. We zien nog condors, vicuña's, alpaca's, lama's, guanaco's en viscacha's. In Sumbay bewonderen we bijzondere rotsformaties. Honderden en honderden vicuña's op de terugweg naar Arequipa.
De hike heeft ons wel wat gesloopt. De volledige nacht en dag in Arequipa gebruiken we om op krachten te komen. Stijf als een plank maar goed uitgerust beweeg ik me door de straten van de heuvelachtige stad, bekijk enkele kloosters en barokke huizen van sillar. Vrouwen in traditionele klederdracht vertrekken met hun alpaca naar het werk: de toeristische straten van de binnenstad. In het belevingscentrum Mundo Alpaca leer ik bij over de zachte alpaca- en vicuñawol. Natuurlijk kan ik er ook lama's, alpaca's en vicuña's voederen. De verkiezingskoorts neemt toe. Nog twee dagen voor de lokale verkiezingen. Een afgevaardigde van de arbeiderspartij wordt in een barretje in Casa Gibson geïnterviewd. Ik ontmoet Teutë op Plaza de Armas. We bezoeken het MUCEN en bekijken prachtige objecten uit de Nazca-, Inca- en andere culturen, met intrigerende symbolen, zoals de jaguar, de Peruaanse naakthond, de maan, de lucuma, en in fraaie kleuren. Er is ook religieuze schilderkunst van de School van Cusco. In de tuin krijgen we gezelschap van een kolibrie. Zwarte gieren cirkelen rond de tweelingtorens van de kathedraal. In een archeologisch museum bekijken we ontzagwekkende artefacten uit precolumbiaanse culturen: Chancay, Paracas, Nazca, Inca en meer. We zien enkele schedels uit de Paracasbeschaving, met de typische schedelvervormingen, en drie mummies. Een intieme kijk bij volkeren die zo lang geleden hebben geleefd. We hadden een fijne laatste dag in de stad van de vulkanen en nemen 's avonds een nachtbus verder de bergen in. In de ochtend arriveren we in de navel van de wereld.
Cusco is de hoofdstad van het Incarijk, een naam die exotisch en vertrouwd tegelijk klinkt, een bestemming waar ik al jaren van droom. Dit mysterieuze oord ligt op 3400 meter hoogte en het is er dan ook gevoelig kouder dan in Lima en Arequipa. Het stratenplan van de oude binnenstad is geschikt in de vorm van een poema, een heilig dier voor de Inca's. De vele Spaanse huizen werden op de fundamenten van verwoeste Incapaleizen gebouwd. Die zien er soms wat cartoonesk uit, met hun vele hoeken, maar zijn wel aardbevingsbestendig. De Inca's wisten wat ze deden. De veroveraar vormde de schitterende Incastad stilaan om tot een Spaans bolwerk, zoog alle rijkdom weg, als een parasiet, stal alle gouden en zilveren relikwieën en smolt ze om. Een schandelijke misdaad, een van de vele op het conto van het Spaanse Rijk. Al mogen we niet vergeten dat de Incacultuur zelf ontzettend wreed was. Het plein Huacaypata werd Plaza de Armas, maar blijft ontzagwekkend. Ook de vele kerken aan het plein, inclusief de 16e-eeuwse kathedraal, werden op de fundamenten van Incapaleizen gebouwd.
De stad telt heel wat glorieuze monumenten ter ere van stoere Incakrijgers. Ook de streetart is een eerbetoon aan deze machtige beschaving. Op een van de omringende bergen is een reusachtig wapenschild getekend. Op een andere lezen we: Viva el Perú! De grandeur van weleer leeft voort in deze kosmopolitische stad. De straten en pleinen bruisen op deze zaterdagochtend. De kathedraal verbluft met haar renaissance-interieur en overdaad aan religieuze schilderijen van de School van Cusco en tot de verbeelding sprekende fresco's.
Een gids voert ons mee door de gangen van het Monasterio de San Francisco, gebouwd bovenop Incaterrassen. Toevallig is het vandaag exact 800 jaar geleden dat de heilige overleed. Het is een heel complete tour: kloostergang en -tuin, koor, bibliotheek, crypten met schedels en beenderen. Van op het dak en in de klokkentoren kijken we uit over het majestueuze Cusco, met de tientallen kerktorens en nabije heuvels met kleurrijke buitenwijken. Aan de hand van enorme schilderijen leren we over heiligenlevens. Impressionant 'Laatste Oordeel'. Intrigerend 'Laatste Avondmaal' uit 1616. Het duizelingwekkende doek van Juan Espinoza de los Monteros, met de stamboom van Franciscus van Assisi, is mogelijk het grootste schilderij van Zuid-Amerika. Er is ook een reusachtige kerststal met Peruaanse elementen zoals lama's en Incaterrassen. De tour is interactief, educatief en onvergetelijk.
Op de drukke overdekte mercado proeven we een lucumasapje, vers van de pers. In de wijk San Blas genieten we van de bonte steegjes en fraaie koloniale huizen gebouwd op Incafundamenten. Wat een gezellige drukte. Overal marktjes, winkeltjes, straatverkopers, alpacavrouwtjes. "Massage? Massage? 10 soles." Korikancha was een zonnetempel van de Inca's waar een 17e-eeuws Dominicanenklooster bovenop werd gebouwd. Kenmerkend zijn de spiraalzuilen rond de klokkentoren. We wandelen door de overblijfselen van de Tempel van de Regenboog en de Tempel van de Bliksem, en leren bij over de Incarituelen en verering van de zon en de maan. Oh Pachamama.
Bovenop de heuvel bezoeken we de ontzagwekkende ruïnes van het Incafort Sacsayhuaman en de heuvel-op-een-heuvel Rodadero met Incatrappen. De grillige gladde rotsblokken passen perfect in elkaar. De Inca's zouden een krak zijn bij Tetris. het archeologische complex is gigantisch en maakt een diepe indruk. Alpaca's grazen tussen de hoekige Incablokken en de navel van de wereld ligt aan onze voeten. Zelfs de witte Jezus, de armen gestrekt als in Rio, zag dat het goed was. Viva el Perú.
Op zondag verkiezingsdag reizen we dieper de Heilige Vallei of Vilcanotavallei in. In dit verbluffende berglandschap zijn nog heel wat Incaruïnes te bezichtigen. In de dorpjes van de vallei wordt zelfs nog Quechua gesproken, zo ook door onze gids van vandaag. Chinchero is het centrum van de Peruaanse textielnijverheid. We bezoeken er een weefatelier en de ruïnes van een Incapaleis. Boven de Incaterrassen zweeft een reuzenkolibrie. Ons busje rijdt verder naar de zoutwinningsvelden van Maras, 3000 zoutpannen tegen een schitterende achtergrond van besneeuwde bergtoppen. Lama's grazen op de akkers. In Moray bezoeken we de concentrische terrassen, een landbouwexperiment van de Inca's.
Urubamba, de stad van de eeuwige zomer, ligt in het hart van de Heilige Vallei. We genieten er van een lunch en bollen naar Ollantaytambo, voorpost van de Incahoofdstad. We bezoeken de uitgestrekte archeologische site. Onze mond valt open van verbazing. We beklimmen de terrassen die de berg oplopen en bezoeken de ruïne van de Zonnetempel. Het is alsof we een piramide beklimmen. Ongewoon. Ontzagwekkend. En dan moet Machu Picchu nog komen.
De 'verloren stad van de Inca's' werd door de Spaanse kolonisten, die een spoor van vernieling en onderwerping door de Heilige Vallei trokken, nooit gevonden. Zo goed zit het Peruaanse wereldwonder tussen de bergen verstopt dat het pas begin 20e eeuw werd ontdekt. Onze tocht naar Machu Picchu begint in het treinstation van Ollantaytambo, waar we de Incarail nemen, die de Vilcanota en de Incaroute volgt, langs een spectaculaire bergpas en Incaterrassen, en na een onvergetelijke treinrit halt houdt in Aguas Calientes. Het stadje ligt op 2 km van Machu Picchu, op de overgang tussen de Andes en de jungle of selva. We stappen van het perron in een soort van bazaar die uitkomt op een brug over de Rio Aguas Calientes. Het is een stadje dat puur op toerisme mikt, Benidorm aan de Vilcanota, maar nog best gezellig.
De wekker gaat alweer veel te vroeg maar kondigt ook de droom aan die in vervulling zal gaan. Nochtans was het spannend geweest. Net voor het weekend was er een ongeluk bij Incarail. En tot gisteren woedde er een brand vlak naast Machu Picchu, aangestoken door wanhopige boeren, met één dode op hun geweten. Een bus rijdt ons via scherpe haarspeldbochten de bergflanken op. De omringende bergen zijn gehuld in een mysterieuze wolkenkrans. En dan ontvouwt de verloren stad zich voor onze ogen. De grote granietblokken met vele hoeken die zonder mortel perfect in elkaar passen, de duizelingwekkende terrassen, de tempel- en paleisruïnes, de fotogenieke berg Huaya Picchu als achtergrond met op de top alweer tempels en terrassen, de lama's die luieren in de zon, de acrobatentouren van zwaluwen, valken, kolibries en vlinders in het luchtruim... wat een onwaarschijnlijk archeologisch complex.
We dalen af naar de verschillende tempelruïnes en het centrale plein. Ogen te kort. Machu Picchu is een van de mooiste plekken die we ooit hebben bezocht. Terug in Aguas Calientes ontmoeten we voor het eerst de populaire naakthond van Peru. Hij krabt zich suf. In een overvol treinstation wachten we een uur lang op onze vertraagde trein naar Cusco, waar we laat in de avond arriveren.
Opnieuw gaat de wekker vroeg - het is nog midden in de nacht - voor een uitdagende dagtocht naar het Humantay-meer, op 4200 meter hoogte, diep in de Andes. Het was een korte nacht, het wordt een zware klim, maar het panorama zal het allemaal waard zijn. Ontbijt is in Mollepata, met zicht op de bergen in het vroege zonlicht. De klim naar het meer begint in Soraypampa, met zicht op de witte berg Sarkantay. We kauwen cocabladeren tegen hoogteziekte. In de bergen spotten we een wilde cavia, en de eeuwige lama's, alpaca's, paarden en muilezels. Aangekomen aan het kleine Humantay-meer is het zicht adembenemend. Een gletsjer kruipt de besneeuwde berg op, die meteen uitkomt op het turquoise meer. Op de terugweg zien we dat boeren weer enkele bergtoppen in brand hebben gestoken. Terug in de Incahoofdstad kuier ik nog wat door San Blas. Bij de twaalfhoekige Incasteen is het altijd druk. Ik plof neer in een café met knipoogjes naar Van Gogh, Nijntje, Zwarte Piet (auw) en met bordjes en schoteltjes in Delfts blauw aan de muur. Weer iets dichter bij huis. Van op een houten balkon bekijk ik de bedrijvigheid op en rond Plaza de Armas. En dan gaan de duizenden lichtjes in de bergkom aan.
Ook op woensdag moeten we midden in de nacht opstaan, voor de laatste uitstap van onze Perureis. We rijden helemaal naar de Vinicunca, beter bekend als de Regenboogberg; op Machu Picchu na de populairste bestemming in het land. We ontbijten in Cusipata en trekken daarna naar de Vinicunca, even kleurrijk als een Peruaanse poncho. We zitten op meer dan 5000 m hoogte, wat ons wel wat hoogteklachten oplevert. De kleurdoos gaat al open in een mooi groen berglandschap waarin honderden alpaca's en lama's grazen. Stilaan duiken ook rood en blauw op en met de Vinicunca is er de hele regenboog. Betoverend. De omgeving doet me sterk aan IJsland denken, maar dit is veel hoger dan ik ooit ben geweest. Overweldigd door zowel hoogte als schoonheid, met een hart dat tekeer gaat, zet ik me neer op een rots, om het allemaal in me op te nemen. Onze allereerste caracara zweeft rakelings langs de barretjes met alpacastoofpot, coole lama's en alpaca's met zonnebrillen en de Instagram-wachtrij bij het uitkijkpunt.
We klimmen nog een stukje hoger en kijken uit over een heilige berg met eeuwige sneeuw, een gletsjer en de overgang van de zeven kleuren naar de Rode Vallei. Dit verrukkelijke decor is de gedroomde afsluiter van onze trip. Terug in Cusco proberen we enkele van de lekkere kattenbiertjes van 7 Vidas. Op onze laatste volledige dag in Peru nemen we afscheid van de Incahoofdstad (en van de alpaca's), klimmen nog naar het aquaduct van Sapantiana, genieten van een fanfare en folkloristische dans op Plaza de Armas. In de luchthaven komen we te weten dat we, door een fout van het reisbureau, onze vlucht hebben gemist. Dan maar taxi terug naar de binnenstad om er het beste (= ceviche + pisco sour) van te maken, en terug naar de luchthaven voor een nachtelijke vlucht naar Lima, die we bijna missen omdat de vlucht zonder uitleg werd vervroegd, een zeer korte nacht in ons hotel in Miraflores, een veel te vroege wekker, en dan de twee vluchten naar huis. De laatste schakel in een fysiek uitdagende reis... maar een van de allermooiste reizen van ons leven.
Een aanzwellend wolkendek boven de Amazone, de zon die wegdeemstert in de Atlantische Oceaan, een dageraad als verse sinaasappels achter een Spaanse sierra, witte wolkenlijntjes als versneden in de Peruaanse jungle en geschikt op een tafel in het Antwerpse Zuid. Verzonken in slapeloosheid nemen we ons voor toch nog eens terug te keren naar Zuid-Amerika. Op de Peruaanse lente volgt de Europese herfst. Thuis lengen we die lente nog wat aan met de pisco die we voor iedereen en onszelf hebben meegebracht, met op de achtergrond een vals peruano of een zweverige panfluit. Viva el Perú! Viva Pachamama!