Voor het Zwin verzandde en uiteindelijk een natuurgebied werd, bracht deze machtige rivier de Vlaamse stad Brugge en voorhavens Damme en Sluis veel welvaart. Eind augustus trein ik naar Brugge, in vol toeristisch seizoen, en laat de kerken, het belfort en de reien al meteen achter me, op een nieuwe bierfietstocht, deze keer door West- en Zeeuws-Vlaamse polders en middeleeuwse steden met een luisterrijk verleden.
Fietsen door stedelijk en landelijk Brugge is haast idyllisch, met eerst de stadspoorten en windmolens van de binnenstad en daarna het ommeland met het Fort van Beieren, de oude boerderijen, de bloeiende polders langs het kanaal. Een zwarte kat pronkt met haar buit, een dode muis. Een wolk kauwen gaat achter een buizerd aan zoals een zwerm rechtse boomers achter een zwarte vrouw. Dan verschijnen er zeeschepen en vuurtorens in de landschapsmix, passeer ik de kleiputten van Heist en bereik zo de fraaie natuur van de Belgische kust. Ondanks de drukte en de lelijke muur van ongeïnspireerde flatgebouwen blijft het aangenaam fietsen over de zeedijk van Knokke. De sculpturen van Beaufort spreken altijd tot de verbeelding en wanneer ik in zo'n typische strandbar met saaie loungemuzak plof, ben ik helemaal in vakantiestemming. Maar de weg is nog lang. Ik bereik het Zwin, op de grens met Nederland, en mijn stranduitstapje wordt een vogelsafari. Dit is een van de onbetwiste hoogtepunten van de Vlaamse natuur en zelfs het grootste vogelreservaat van België. De unieke natuur trekt bijzondere soorten aan. Altijd een bijzonder uitzicht over het estuarium, de duinen en velden met honderden galloways, przewalksipaarden en schapen, duizenden vogels, tot aan de horizon de blokken van Cadzand zich aftekenen. Onderweg naar Zeeland spot ik ooievaar, wulp, scholekster, bergeend, zilverreiger. Via de Willem Leopoldpolder bereik ik het vestingstadje Retranchement en zijn grote broer Sluis, het Damme van Zeeuws-Vlaanderen, met belfort en al. Het is prettig fietsen langs de stadswallen en kuieren op de kade van de oude haven. Via de vaart fiets ik onder het zeeniveau België weer binnen, richting Damme. Het moet een half leven geleden zijn dat ik de middeleeuwse steegjes van de stad van Tijl Uilenspiegel nog heb bewandeld. Ik bezoek het laatgotische stadhuis, met de mini-boekenwinkel, het middeleeuwse ziekenhuis en de oude kerk. De beklimming van de kerktoren begint bij het graf van de Vlaamse dichter Jacob van Maerlant. Het panorama biedt zicht op Brugge, Lissewege, Oostende, Zeebrugge en Sluis, en dat alles in het groene decor van Jacques Brels vlakke land. Terug in Brugge bezoek ik Historium, een dag in het leven van de middeleeuwse stad tijdens de Gouden Eeuw - een echte toeristische 'experience', alsof Bart Van Loo een pretparkattractie heeft uitgedacht. Meer dan geslaagd. Na dit Bourgondische breinbad koers ik, slalommend tussen de paardenkoetsen en selfies nemende toeristen, naar het gezellige Walplein voor een Brugse Zot of twee. Wat een fantastische bierfietstocht, toch zo'n 70 km maar heel gemakkelijk. Een dagje tussen uitzonderlijke natuur en historisch erfgoed. Een nieuwe reeks fietstips is bij deze afgetrapt, met af en toe een lekker biertje erbij!
Fietsknooppunten: 5 - 98 - 3 - 23 - 50 - 97 - 90 - 35 - 85 - 46 - 9 - 38 - 36 - 13 - 68 - 45 - 4 - 18 - 86 - 29 - 32 - 33 - 30 - 31 - 96 - 97 - 99 - 94 - 54 - 57 - 24 - 74 - 44 - 47 - 17 - 22 - 92 - 34 - 6
In het voormalige Neutraal Moresnet was ik twee jaar geleden al eens gaan fietsen. Het was fietsen op grote hoogte, zeker met de beklimming van de Vaalsberg naar het Drielandenpunt (Vierlandenpunt). Om de start van de bierfietstocht van vandaag te bereiken, moet ik in Welkenraedt vertrekken, want daar is een treinstation. Ik fiets door het heuvelachtige Land van Herve richting de Nederlandse grens, net als mijn stevige Condroztocht van vorige maand is dat zonder de houvast van fietsknooppunten. Wat is dit weinig bekende lapje België mooi, met z'n bossen, kastelen, vergezichten en restanten van een woelige mijngeschiedenis. Ik mountainbike me een weg naar Homburg, niet zelden met zicht op de Vaalsberg, het hoogste punt van Nederland. Van in de heuvels kijk ik uit over maar liefst drie verschillende landen. Vlakbij de microbrouwerij Grain d'Orge drink ik eigenlijk veel te vroeg op de dag een Brice, een stevig en bitter blondje. En dat vlak voor ik weer enkele moeilijke hellingen moet beklimmen. Ik kom op een boogscheut van de Voerstreek en Nederlands Limburg maar blijf in Wallonië fietsen. Overal van die schattige vakwerkhuizen. En het is bijzonder om het Kasteel van Beusdael weer te zien. Er is net een trouwfeest aan de gang. Met Gemmenich bereik ik de Geulvallei, die ik tot in Blieberg volg, weg van de Nederlandse maar richting Duitse grens. Ik fiets door Ostbelgien en Moresnet, ooit een soort van dwergstaat en experiment voor het Esperanto. Deze streek is een kruispunt van landen, talen en gewesten. Ook Aken zit gewoon om de hoek. Ik fiets onder het machtige viaduct door en volg een prettig fietspad naar het centrum van Kelmis, met de zinkertsmijnen die in 1815 zo fel begeerd waren dat het gebied maar beter neutraal moest worden.
In het voormalige treinstation bezoek ik een museum over de mijnindustrie op de Altenberg en over honderd jaar Neutraal Moresnet. Zo leer ik dat arme vrouwen uit de buurlanden hier hun kinderen kwamen verkopen. Ik maak een grote omweg om nog meer van de Oostkantons te zien, meer bepaald het minuscule Wortelmuseum in Eynatten. In het raam van een oude elektriciteitstoren zit wellicht het kleinste museum van België. Met een druk op de knop leer je alles wat je altijd al had willen weten over wortels en meer. Hilarisch, aandoenlijk en surrealistisch! Terug via het Thorschloss in Astenet en heel wat hindernissen en panorama's later bereik ik het gemeenteplein van Montzen, met de fraaie fontein. En zo eindigt deze bierfietstocht door het winderige Land van Herve, de Drielandenstreek, Neutraal Moresnet, Ostbelgien én de Blauwe Ardennen. Ik blaas uit op het terras van het beste ijssalon van deze streek, op de markt van Welkenraedt. Welverdiend.
Het duurt maanden voor ik weer op mijn fiets spring. Begin november reis ik naar het zuiden voor een bierfietstocht in de Sambervallei, tussen Charleroi en de Franse grens. Ik vertrek in de vestingstad Thuin, dat ik voor de derde keer bezoek, voor haar belfort, scheepswerf en hangende tuinen, een te weinig gekende parel in een meanderend rivierlandschap. Ik meander mee, volg de Samber met haar oude sluizen en passeer de collegiale kerk van Lobbes. Vervolgens klim ik uit de vallei naar Leers-et-Fosteau, met haar middeleeuws kasteel. Hier verlaat ik even de route en fiets naar de 'Romeinse' brug in Montignies-Saint-Christophe. Deze brug dateert echter uit de 16e eeuw en is dus allesbehalve Romeins. Ik steek de grens over naar het Franse dorp Bousignies-sur-Roc en keer terug naar Henegouwen.
Ragnies is een van de mooiste dorpen van Wallonië. In de distilleerderij van Biercée proef ik het beroemde Eau de Villée, een stevig maar lekker eau de vie. Na een wat moeilijke etappe naar Gozée daal ik af naar de romantische abdijruïne van Aulne. De microbrouwerij die haar intrek in de voormalige paardenstallen heeft genomen, bezocht ik enkele maanden geleden al met Teutë, een onvergetelijke plek. Helaas is deze tijdelijk gesloten en dus proef ik een blonde ADA in een taverne tegenover de abdij, die tijdens de Franse Revolutie in brand werd gestoken. De ruïnes van de 12e-eeuwse cisterciënzerabdij slaan me telkens opnieuw met verstomming. Hoe ze, half ingenomen door de natuur, midden in de bossen en aan de oever van de Samber, plots in een bocht kan opduiken, als ware het een statement: brand of geen brand, onze grandeur krijg je niet klein.
De laatste etappe volgt opnieuw de kronkelende Samber, met de bekoorlijke herfstkleuren van de bossen als decor. Ongelooflijk dat ik hier op een steenworp van het Pays Noir ben, de bij momenten post-apocalyptisch ogende industriestreek rond Charleroi, met haar mijnterrils en schachtbokken. Zo heeft La Providence haar eigen industriële ruïnes, roestende getuigen van recentere grandeur. Henegouwen is een provincie van contrasten. Mijn bierfietstocht komt tot een einde wanneer ik het belfort van Thuin in de verte zie opduiken, hoog op zijn rots. Zonder de omweg is deze fietstocht maar 42 km lang en niet al te moeilijk. Maar ik had er nood aan. Hopelijk moet ik deze keer niet meer zo lang wachten.
Fietsknooppunten: 10 - 63 - 13 - 20 - 24 - 45 - 44 - 39 - 36 - 37 - 10
Van de Samber- naar de Maasvallei. Slechts een paar dagen later vertrek ik, met Wapenstilstand, naar Yvoir, een uitvalsbasis ergens tussen Namen en Dinant. Door het Naamse plateau stroomt de rivier de Molignée naar de Maas, en dat is waar mijn fietstocht van vandaag pas echt kan beginnen. De route volgt een oude spoorlijn, waar ook de draisines rijden, railbikes voor het hele gezin. Dit kalkstenen herfstdecor is er de uitgelezen plek voor. Nu is het niet ver meer tot de spectaculaire ruïne van het Kasteel van Montaigle. De Bourgondische kasteelruïne bovenop haar rots aan de oever van een bosriviertje is echt een plaatje. Meer impressionante vergezichten krijg ik onderweg naar Sosoye, een dorpje dat op een steenworp van de beroemde Abdij van Maredsous zit. Ik bereik de reusachtige 19e-eeuwse abdijkerk en bijgebouwen via een tunnel die in roze lantaarnlicht baadt. In de hypertoeristische refter doe ik me te goed aan boterhammen met lokale kaas, taart en een frisse blonde Maredsous, geserveerd in een kelk. Op de tegenoverliggende heuvel prijkt een gelijkaardige abdijkerk, die van Maredret. In het dal zit ook het fraaie Kasteel van Maredsous met beeldentuin. Ik bezoek de dorpen van de Montagnards, Maredret, Sosoye en Falaën, met hun kalkstenen huizen en versterkte hoeves, en verpoos in de sereniteit van de nochtans weinig subtiele Abdij van Maredret. Meer woud en meer knappe vergezichten, op de Maasvallei en de Condroz - het is hier vredig fietsen. Spechten en gaaien vliegen tussen de kalende bomen. Een torenvalk landt op een elektriciteitspaal. Vanuit Haut-le-Wastia begin ik af te dalen naar Anhée en de oevers van de Maas. Op het gemeenteplein neem ik een deugddoende Tripel Rochefort tot mij, maar dat is een bierfietstocht voor een andere keer.
Fietsknooppunten: 49 - 51 - 47 - 46 - 45 - 87 - 46 - 44 - 22 - 61 - 28 - 8 - 27 - 15 - 6 - 49
Dan breekt een lange periode aan waarin amper wordt gefietst, toch niet door een amateur zoals ik. In januari onderneem ik een tocht langs het industriële erfgoed van Charleroi maar krijg in Loverval opnieuw een lekke band - de zoveelste. In februari ga ik fietsen in Klein-Brabant, een zonnig voorspel voor een hopelijk even straf fietsjaar als 2025. Begin maart maak ik een 'intercontinentale' fietstocht, van Egypte naar de Far West... al moet ik er niet eens een provinciegrens voor oversteken. In suikerstad Tienen stap ik van de trein en fiets door het mistige Hageland, op zoek naar de bosrijke wijk d'Egypte in Hoegaarden. De wijk zou deze exotische naam hebben gekregen omdat zigeuners zich er tijdelijk gingen vestigen en de plaatselijke bevolking dacht dat ze uit Egypte kwamen. Het Saharazand in de lucht brengt me toch een béétje in Noord-Afrikaanse sferen.
In Bommersom breekt de zon door de wolken en krijg ik een fraai zicht op de vlooienkapel bovenop de heuvel, de Celismolen op de Gete, de Marollenkapel herken ik nog van mijn alfabetroute. Hoog in de heuvels krijg ik heel wat vliegjes in mijn mond, maar over het algemeen blijven de plagen van Egypte me bespaard. Enkele mistbanken blijven nog even hangen. Ze zorgen voor een haast mystieke sfeer. Al gauw herken ik in de verte de watertoren van Bierbeek, met zijn wereldbol een van de meest kenmerkende herkenningspunten in deze streek. In Leuven zitten de terrasjes goed vol. Op de kade van de gezellige Vaartkom zet ik me in de zon met een Vedett en wat veggie soulfood. De foodbar heet Florida dus ik ben toch al in de buurt van de Far West. Bij de brouwerij van Stella volg ik de vaart via een jaagpad bezaaid met oorlogsbunkers.
Het landschap is drastisch veranderd, van de glooiende heuvels en landbouw naar een kaarsrecht maar fotogeniek kanaal en wat industrie. Ook wordt steeds duidelijker dat ik in de buurt ben van de internationale luchthaven. Na een tripel op een terrasje in
Boortmeerbeek zet ik de laatste etappe in, weg van de vaart. Waar ik vanmorgen nog in het zuiden van Vlaams-Brabant zat, heb ik nu het noorden bereikt. Nog een laat hoogtepunt op de route is het bekende renaissancekasteel Het Steen in Elewijt, beter bekend als het Rubenskasteel, omdat de Antwerpse schilder het als buitenverblijf gebruikte. Op een boogscheut van het kasteel stuit ik aan de oever van de Zenne op de schilderachtige molenruïne van Weerde. Ik volg de rivier richting Vilvoorde en meer bepaald de wijk Far West, zo genoemd omdat het destijds best een eind van het centrum van Vilvoorde af lag. Ik vind er Asiat Park, een inclusieve ruimte voor vzw's en evenementen, een 'creatieve city jungle', met een lange iftartafel voor vanavond en een wel heel zomerse winterbar. Deze 8 maart is schandalig aangenaam. Die Geert Beullens mag dan wel van Borgerhout naar Kinshasa fietsen, maar vandaag fietste ik toch maar van Egypte helemaal naar de Far West. Tenslotte is dat maar een slordige 65 km.
Fietsknooppunten: 42 - 64 - 65 - 47 - d'Egypte - 46 - 14 - 45 - 35 - 34 - 91 - 98 - 92 - 94 - 86 - 87 - 72 - 73 - 11 - 33 - 12 - 93 - 31 - 32 - 28 - 97 - 20 - 77 - 44 - 19 - 49 - 15 - 18 - 13 - Far West - 14
De bierfietstochten haal ik trouwens uit dit uitstekende boek: Pauquay, Pierre, 2024, Bierfietsboek België: Een verfrissende manier om door België te fietsen, Antwerpen: Luster (vertaald uit het Frans)
